काठमाडौं । काठमाडौं उपत्यकामा कार्यरत ट्राफिक प्रहरीले अब ड्युटीका क्रममा सवारी चालक तथा अन्य सेवाग्राहीसँग हात नमिलाउने भएका छन्। काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले मातहतका सबै इकाइलाई निर्देशन जारी गर्दै सेवाग्राहीलाई अभिवादन गर्दा हात मिलाउने अभ्यास अन्त्य गरी नेपाली मौलिक शैलीअनुसार ‘नमस्ते’ गर्न भनेको हो।
कार्यालयका अनुसार यो निर्णय नेपाली संस्कृतिको संरक्षण, व्यावसायिक मर्यादा कायम गर्ने तथा सेवाप्रवाहलाई थप अनुशासित बनाउने उद्देश्यले गरिएको हो। अब ट्राफिक प्रहरीले सडकमा चेकजाँच वा अन्य सेवाका क्रममा चालक तथा नागरिकलाई टाढैबाट नमस्कार गरेर सम्मान व्यक्त गर्नेछन्।
यो निर्णय सार्वजनिक भएसँगै विभिन्न कोणबाट चर्चा सुरु भएको छ। धेरैले यसलाई नेपाली संस्कृतिको प्रवर्द्धनका रूपमा सकारात्मक रूपमा लिएका छन् भने केहीले यसलाई ट्राफिक प्रहरी र सेवाग्राहीबीच आवश्यक व्यावसायिक दूरी कायम गर्ने रणनीतिक कदमका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
विगतमा ट्राफिक प्रहरी र चालकबीचको प्रत्यक्ष सम्पर्कलाई लिएर विभिन्न टिप्पणी तथा आलोचना हुने गरेका थिए। सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएका केही भिडियो र तस्बिरहरूले समेत सडकमा हुने व्यवहारमाथि प्रश्न उठाउने वातावरण बनाएको थियो। यस्तो अवस्थामा हात मिलाउने परम्परा हटाएर संस्थागत मर्यादामा आधारित अभिवादन प्रणाली लागू गर्नु सुधार अभियानको एक हिस्सा हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
नेपाल प्रहरीले पछिल्ला वर्षहरूमा संगठनको छवि सुधार, सेवा प्रवाहलाई पारदर्शी बनाउने, डिजिटल प्रणालीको विस्तार गर्ने तथा अनुशासन सुदृढ पार्ने अभियान सञ्चालन गर्दै आएको छ। डिजिटल चालान, सीसीटीभी निगरानी र प्रविधिमैत्री सेवासँगै यो निर्णयलाई पनि त्यही सुधार प्रक्रियाको निरन्तरताका रूपमा हेरिएको छ।
यद्यपि केही सरोकारवालाले केवल अभिवादनको शैली परिवर्तनले मात्र जनविश्वास बढाउन नसक्ने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार नागरिकमैत्री व्यवहार, निष्पक्ष कार्यसम्पादन, पारदर्शिता र भ्रष्टाचार नियन्त्रणजस्ता विषयमा प्रभावकारी सुधार भए मात्र वास्तविक परिवर्तन महसुस हुनेछ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार सार्वजनिक सेवामा कार्यरत सुरक्षाकर्मीले व्यक्तिगत निकटताभन्दा संस्थागत व्यवहारलाई प्राथमिकता दिनु अन्तर्राष्ट्रिय अभ्याससँग पनि मेल खान्छ। यसले सेवाग्राहीसँग समान र निष्पक्ष व्यवहार गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
ट्राफिक प्रहरीको यो नयाँ व्यवस्था व्यवहारमा कत्तिको प्रभावकारी रूपमा लागू हुन्छ भन्ने विषय अब चासोको केन्द्र बनेको छ। किनभने नागरिकले ट्राफिक प्रहरीको मूल्यांकन अभिवादनको शैलीबाट मात्र होइन, सेवा, व्यवहार र कार्यसम्पादनबाट गर्ने गर्छन्।
यस अर्थमा ‘हात होइन, नमस्ते’ भन्ने नयाँ नीति केवल अभिवादन परिवर्तनको विषय मात्र नभई ट्राफिक प्रहरी संगठनको व्यावसायिकता, अनुशासन र सार्वजनिक छविसँग जोडिएको महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ।